Jazie z fińskiej dziczy. Dwa dni, dla których wracamy nad małe rzeki

Wędkarska opowieść z Finlandii

Finlandia potrafi rozpieszczać wędkarza wielkimi rybami. Są szczupaki, są okonie, są miejsca, dla których pokonuje się tysiące kilometrów. A mimo to podczas naszego dziesięciodniowego pobytu zawsze odkładamy dwa, czasem trzy dni tylko dla jazi.

Nie dlatego, że są największym celem wyprawy. Robimy to dla sposobu, w jaki się je łowi.

Gdzieś daleko od cywilizacji, pośród lasów i mokradeł, płyną niewielkie kamieniste rzeki. Woda przeciska się między głazami, rozdziela na warkocze, uspokaja na moment za kamieniem i znów nabiera prędkości. Nad brzegami gęstnieje zieleń, a po deszczu cały świat wydaje się jeszcze bardziej nasycony.

Właśnie tam zaczyna się nasze polowanie na jazie.

polowanie na jazie.

 Dwie rzeki, dwa oblicza fińskiej dziczy

Tym razem wybraliśmy dwie rzeki. Ich nazw niech nie będzie. W tej historii ważniejsze od punktu na mapie jest to, co dzieje się nad wodą.

Pierwsza jest niewielka i płytka. Wartki nurt przeciska się pomiędzy kamieniami, tworząc małe rynienki, cofki i dołki. Woda przelewa się przez skalne półki, przy brzegach kwitną kaczeńce, a kilka kroków dalej zaczyna się las. Jazie są tu przeważnie mniejsze, ale samo łowienie ma w sobie coś wyjątkowego.

Na takiej wodzie nie można po prostu stanąć nad brzegiem i zacząć rzucać. Trzeba zwolnić. Patrzeć, gdzie stawia się nogę. Wykorzystać krzak, pień czy nierówność brzegu. Czasami kilka nieostrożnych kroków wystarczy, żeby spłoszyć ryby z miejscówki jeszcze przed pierwszym rzutem. To bardziej skradanie niż klasyczne łowienie.

mała rzeka

  Druga rzeka jest większa i mocniejsza. Nadal bystra i kamienista, ale nurt ma już wyraźną siłę. Woda napiera na wielkie głazy, pomiędzy nimi ciągną się szybkie warkocze, a za przeszkodami powstają spokojniejsze kieszenie. Obłowienie takich miejsc wymaga większej kontroli nad przynętą, ale większa woda pozwala też zachować dystans. Ryby są mniej płochliwe, można podać przynętę z dalsza i właśnie tutaj trafiają się piękne, około pięćdziesięciocentymetrowe jazie.

 

Najpierw trzeba przeczytać wodę

To jest chyba największa frajda z tego łowienia. Zanim wykonasz rzut, patrzysz.

Duży kamień rozcina nurt. Za nim tworzy się spokojniejsza strefa. Kilka metrów dalej widać wąską rynnę. Gdzie indziej woda przelewa się nad skalną półką, a przy brzegu niewielkie zagłębienie daje rybie odrobinę odpoczynku od prądu.

czy stoi tam jaź?

 Każde takie miejsce zadaje pytanie: czy stoi tam jaź?

Nie zawsze odpowiedź jest oczywista. Czasami różnica kilkunastu centymetrów głębokości tworzy stanowisko, którego przypadkowy obserwator nawet by nie zauważył. Innym razem ryba stoi dokładnie tam, gdzie podpowiada doświadczenie - za głazem, na granicy szybkiej i spokojniejszej wody.

Mała rzeka bezlitośnie pokazuje, czy potrafimy ją czytać. Tutaj trudno liczyć na przypadek. Trzeba obserwować nurt, przewidywać tor przynęty i dostosowywać się do tego, co danego dnia pokazuje woda.

Obrotówka w wartkim nurcie

Jazie kusimy przede wszystkim niewielkimi obrotówkami i gumami. Na szybkich odcinkach szczególnie lubimy obrotówki, bo mocny nurt wykonuje za wędkarza sporą część pracy.

obrotówka na jazia

 Czasami nie trzeba klasycznie zwijać przynęty. Napór wody uruchamia skrzydełko, a zadaniem wędkarza staje się kontrolowanie jej toru. Ustawieniem kija i linki można przeprowadzić wirówkę nad kamieniem, wzdłuż warkocza, przytrzymać ją na chwilę w interesującym miejscu albo pozwolić jej przejść niemal pod samą powierzchnią.

I wtedy dzieją się rzeczy, dla których pamięta się takie wyprawy.

Przynęta mija głaz i z pozornie pustej wody nagle wystrzeliwuje ryba. Krótkie, zdecydowane uderzenie, wygięty lekki spinning i w jednej chwili spokojne czytanie rzeki zamienia się w walkę.

Każdego dnia jazie mogą stać gdzie indziej

Nie ma jednak jednej recepty, która działa przez cały pobyt. Finlandia szybko uczy pokory wobec pogody i rzeki.

Jednego ranka nad wodą może wisieć mgła, a przy gruncie pojawia się przymrozek. Kilka godzin później wychodzi słońce i temperatura potrafi przekroczyć dwadzieścia stopni. Słońce jest wtedy czymś naprawdę cennym. Po dniach wilgoci nagle rozświetla las, wydobywa dziesiątki odcieni zieleni i odbija się w rwącej wodzie. A potem równie szybko może wrócić deszcz.

Razem z warunkami zmieniają się ryby.

W aktywne dni jazie wychodzą na płytkie, szybkie fragmenty. Trzymają się warkoczy, ustawiają za głazami i potrafią agresywnie zaatakować przynętę prowadzoną wysoko w wodzie. To właśnie wtedy łowienie jest najbardziej widowiskowe.

Innego dnia trzeba zwolnić i szukać ich głębiej: w zakolach, dołkach i zaciszniejszych fragmentach. Wtedy obrotówkę albo niewielką gumę sprowadzamy niżej i staramy się przeprowadzić z nurtem blisko dna.

Nie wystarczy więc wiedzieć, że w rzece są jazie. Trzeba jeszcze odgadnąć, gdzie chcą być dzisiaj.

jazie z małej rzeki

 Pięćdziesiąt centymetrów ryby i cały nurt przeciwko nam

Do takiego łowienia używamy lekkich spinningów. Najczęściej są to wędki około 2,70 m i ciężar wyrzutowy w granicach 3-12 g. Tam, gdzie realnie spodziewamy się szczupaka, sięgamy czasem po nieco mocniejszy zestaw. Sprzęt nie jest jednak bohaterem tej historii - ma po prostu pozwolić precyzyjnie podać niewielką przynętę i dać pełną kontrolę nad nią w prądzie.

Bo kiedy około pięćdziesięciocentymetrowy jaź uderzy w środku warkocza, zaczyna się prawdziwa zabawa.

wielki jaź

 To silne, zdrowe rzeczne ryby. Do własnej mocy dokładają jeszcze siłę wody. Wędka pracuje głęboko, ryba wykorzystuje każdy metr nurtu, a podczas holu trzeba uważać na kamienie i jednocześnie nie pozwolić jej wejść tam, gdzie przewaga natychmiast przejdzie na jej stronę.

Na lekkim zestawie taki jaź daje ogromną frajdę. I przypomina, że emocji w wędkarstwie nie mierzy się wyłącznie kilogramami.

 

Las, w którym człowiek jest tylko gościem

Fińska rzeka nie kończy się na linii brzegu. Całe jej otoczenie jest częścią tej wyprawy.

Wysokie drzewa wyrastają z miękkiego dywanu mchów i porostów. Po deszczu ziemia nasiąka wilgocią, a zieleń robi się tak intensywna, jakby ktoś podkręcił jej nasycenie. Idąc wzdłuż rzeki, trafiamy na ślady jeleni. Od czasu do czasu drogę przetnie żmija zygzakowata. Z lasu dochodzą głosy ptaków, czasem gdzieś dalej odezwie się kukułka.

Nie ma tłumu. Nie ma miejskiego hałasu. Jest szum nurtu, mokry las i poczucie, że człowiek znalazł się w miejscu, które od dawna żyje własnym rytmem i wcale go do niczego nie potrzebuje.

Po kilku godzinach zaczyna się ten rytm czuć. Deszcz przestaje być przeszkodą, mgła nie psuje pogody, a kolejne zakole rzeki jest ważniejsze niż godzina na zegarku.

 

Dzień, który prawie się nie kończy

Zresztą zegarek w tej części Finlandii szybko traci znaczenie także z innego powodu.

O tej porze roku dnia jest bardzo dużo, a prawdziwej nocy właściwie niewiele. Późnym wieczorem światło nie znika całkowicie. Zamiast ciemności przychodzi kilkugodzinna szarówka, po której niebo znowu zaczyna jaśnieć.

Można wracać znad rzeki bardzo późno, a las wciąż pozostaje widoczny. Człowiek ma wrażenie, że dzień nie chce się skończyć. I być może właśnie dlatego tak łatwo zapomnieć tutaj o codziennym rytmie i jeszcze mocniej wejść w rytm wody.

Dlaczego oddajemy jaziom dwa albo trzy dni

Po to właśnie, podczas dziesięciodniowego wyjazdu, świadomie zostawiamy dwa albo trzy dni dla jazi.

Nie chodzi wyłącznie o ryby. Chodzi o konieczność zwolnienia i patrzenia. O uczenie się rzeki krok po kroku. O dostrzeganie rzeczy, które na dużej wodzie łatwo przeoczyć. O obserwację, cierpliwość i ciągłe dostosowywanie się do pogody, nurtu i zachowania ryb.

Można wrócić z Finlandii z większą rybą. Można zrobić bardziej spektakularne zdjęcie. Ale trudno zapomnieć moment, gdy po długim podejściu niewielka obrotówka trafia dokładnie w warkocz za kamieniem, a sekundę później lekki kij składa się pod ciężarem jazia.

 

Nie wszystko, co najlepsze, trzeba odnaleźć na mapie

Może właśnie dlatego nie potrzebujemy nazw tych rzek.

Wystarczy wiedzieć, że gdzieś w fińskiej dziczy, daleko od dróg i zabudowań, płynie woda pełna głazów, zakoli i małych tajemnic. Że trzeba do niej podejść ostrożnie. Zatrzymać się. Popatrzeć. Przeczytać nurt.

A potem posłać niewielką przynętę tam, gdzie podpowiada doświadczenie i intuicja.

Bo nie każda wędkarska historia musi prowadzić do rekordu.

Czasami wystarczy szum bystrej rzeki, zapach lasu po deszczu, światło północnego wieczoru i jaź, który wyskakuje zza kamienia.

I właśnie dla takich chwil wracamy.